پشتپرده مذاکرات پوتین و زلنسکی؛ موضع روسیه، نقش ترامپ و آینده بحران اوکراین
مذاکرات احتمالی پس از توافق واشنگتن
پس از توافقی که روز دوشنبه در کاخ سفید حاصل شد، بسیاری انتظار داشتند که دیداری مستقیم میان ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، و ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، در دستور کار قرار گیرد. اما واکنش سرد مسکو، این امیدها را به چالش کشید.
واکنش کرملین و موضع رسمی روسیه
یوری اوشاکوف، مشاور ارشد کرملین، در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره تماس دونالد ترامپ با پوتین، اظهار داشت که «ایده ارتقای سطح نمایندگان روسی و اوکراینی» مطرح شده، اما هیچ اشارهای به حضور رهبران دو کشور یا احتمال ارتقای سطح مذاکرات به دیدار دوجانبه نشد.
تحلیل لاوروف و زبان دیپلماتیک مسکو
در همین حال، سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، در گفتوگویی با تلویزیون دولتی، لحنی نرمتر اتخاذ کرد و گفت: «ما هیچ نوع گفتوگویی را رد نمیکنیم، چه دوجانبه و چه چندجانبه. اما هرگونه مذاکره در سطح بالا باید با دقت کامل برنامهریزی شود.» این موضعگیری در زبان دیپلماتیک کرملین، بهنوعی نشاندهنده عدم آمادگی برای چنین دیداری است.
ریشههای جنگ و دیدگاه تاریخی پوتین
پوتین جنگ را با به رسمیت شناختن استقلال جمهوریهای خودخوانده دونتسک و لوهانسک آغاز کرد و بارها تأکید کرده که اوکراین بخشی از تاریخ و فرهنگ روسیه است و جدایی آن را اشتباهی تاریخی میداند.
نقش رسانههای روسی در تصویرسازی از زلنسکی
اوریسیا لوتسویچ، مدیر برنامه روسیه و اوراسیا در اندیشکده چتم هاوس، معتقد است که اگر دیدار میان پوتین و زلنسکی صورت گیرد، پوتین باید بپذیرد که با رئیسجمهوری مذاکره میکند که او را نماینده کشوری میداند که وجود خارجی ندارد. به گفته او، چنین چرخشی در موضعگیری برای افکار عمومی روسیه قابل توضیح نیست، بهویژه با توجه به تصویرسازی رسانههای دولتی که زلنسکی را نازی و اوکراین را دولتی وابسته به غرب معرفی کردهاند.
پیشنهادات صلح و شرطهای روسیه
کرملین نهتنها مشروعیت زلنسکی را زیر سؤال میبرد، بلکه در آخرین پیشنهاد صلح خود، اوکراین را ملزم کرده که پیش از هر توافق نهایی، انتخابات برگزار کند. در رسانههای روسی، زلنسکی اغلب با عنوان «رژیم کیف» خطاب میشود و حتی در مذاکرات ماه مه در ترکیه، پوتین هیأتی به ریاست یک نویسنده تاریخی اعزام کرد، نه مقام رسمی.
تحلیل چتم هاوس؛ آیا پوتین حاضر به مذاکره است؟
تاتیانا استانووایا، پژوهشگر مرکز کارنگی روسیه اوراسیا، معتقد است که پوتین دیدار با زلنسکی را ضرورتی برای حل بحران نمیبیند، چرا که این جنگ را بیشتر تقابل با غرب میداند تا نزاع با اوکراین. با این حال، اگر تصور کند که چنین دیداری میتواند به نفع روسیه باشد، احتمال پذیرش آن وجود دارد. او تأکید میکند که زلنسکی باید آماده گفتوگو درباره خواستههای کلیدی روسیه باشد؛ خواستههایی که تاکنون از سوی او رد شدهاند، از جمله واگذاری مناطقی که هنوز تحت کنترل اوکراین هستند.
نقش ترامپ در هماهنگی مذاکرات و واکنشها
از نگاه پوتین، ترامپ میتواند نقش کلیدی در تغییر این وضعیت ایفا کند. او ترامپ را عاملی برای تحقق توافقی میبیند که ایالات متحده با فشار بر کیف، اوکراین را به پذیرش خواستههای روسیه سوق دهد.
ترامپ در شبکه اجتماعی تروث اعلام کرده که مقدمات دیدار میان پوتین و زلنسکی را آغاز کرده است، اما در گفتوگوی صبحگاهی با فاکس نیوز، به نظر میرسید که متوجه شده این توافق هنوز نهایی نشده. او گفت: «من به نوعی این موضوع را با پوتین و زلنسکی هماهنگ کردم، اما تصمیم نهایی با خودشان است. ما ۷۰۰۰ مایل دورتر هستیم.»
افزایش حملات پهپادی؛ فشار نظامی به جای دیپلماسی
در این مرحله، پوتین دلیلی برای عقبنشینی نمیبیند. بدون ارائه هیچ امتیازی، با پیشنهاد اجلاس در آلاسکا و کنار گذاشتن درخواست آتشبس، امتیازاتی دریافت کرده است. روسیه که در هفتههای اخیر حملات پهپادی به اوکراین را کاهش داده بود، دوشنبه شب دوباره شدت حملات را افزایش داد و ۲۷۰ پهپاد و ۱۰ موشک شلیک کرد.
عامل غیرقابل پیشبینی؛ واکنش ترامپ به شکست مذاکرات
در نهایت، تنها متغیر غیرقابل پیشبینی برای روسیه این است که اگر تلاشهای صلح شکست بخورد، ترامپ مسئولیت آن را بر گردن چه کسی خواهد انداخت.
