ایران: اعتمادسازی باید دوطرفه باشد
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، در گفتوگویی با روزنامه آلمانی زوددویچه تسایتونگ، با اشاره به آسیبدیدگی اعتماد ایران در روند مذاکرات، تأکید کرد: «اعتمادسازی فرآیندی دوطرفه است و نمیتوان آن را یکجانبه پیش برد. ما در حالی درگیر گفتوگو با آمریکا بودیم که اسرائیل به ایران حمله کرد. بنابراین، این ایران است که حق دارد از طرفهای دیگر بخواهد قابل اعتماد بودن خود را اثبات کنند.»
وی افزود: «پس از آغاز جنگ، تماسهای ما با آمریکا قطع شد، اما با کشورهای اروپایی حتی در اوج درگیریها نیز ارتباط برقرار بود. دکتر عراقچی اخیراً در ژنو با سه کشور اروپایی عضو برجام و مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا دیدار کرد. همچنین دو هفته پیش در استانبول اعلام کردیم که آماده ادامه مذاکرات هستیم. این آمادگی همچنان وجود دارد، اما تهدید به اسنپبک را اقدامی غیرسازنده و بیفایده میدانیم.»
مواضع متناقض اروپا و پیچیدگی تصمیمات شورای امنیت
در پاسخ به پیشنهاد تمدید ضربالاجل از سوی اروپا، بقائی گفت: «تصمیمگیری در این خصوص در سطح شورای امنیت انجام میشود و نیازمند تأیید یا عدم مخالفت پنج عضو دائم آن است. ایران عضو شورا نیست و تصمیمگیری در این زمینه بر عهده دیگران است. با این حال، از دیدگاه ما، نه تمدید و نه بازگشت به تحریمها، اقدامی قانونی، منطقی یا اخلاقی نیست.»
وی با اشاره به شرایط غیرعادی کنونی افزود: «برنامه هستهای ایران هدف حملات غیرقانونی قرار گرفته است. بنابراین، موضع سه کشور اروپایی عضو برجام برای ما گیجکننده است.»
تحریمها غیرمنصفانهاند؛ مسئله هستهای صرفاً بهانه است
در پاسخ به پرسشی درباره پذیرش بار اقتصادی تحریمها، بقائی تصریح کرد: «هیچ دولت یا انسان شریفی فشار و تحریم را نمیپذیرد، اما این انتخاب ما نیست. تحریمها بهطور غیرمنصفانه و غیرقانونی علیه ایران اعمال شدهاند و مسئله هستهای صرفاً بهانهای برای فشار بوده است.»
وی با اشاره به اقدامات اسرائیل، از جمله ترور فرماندهان نظامی، استادان دانشگاه و شهروندان عادی، گفت: «از سال ۱۹۸۴ اسرائیل ادعا کرده که ایران در حال ساخت سلاح هستهای است، اما در چهار دهه گذشته چنین چیزی رخ نداده است.»
تغییر مداوم مواضع آمریکا و نقش اروپا در توافق
بقائی با انتقاد از تغییرات مکرر مواضع آمریکا، اظهار داشت: «آمریکاییها از برجام خارج شدند و دیگر به تعهدات آن پایبند نیستند. در حالی که در دور نخست مذاکرات، غنیسازی ۳.۶۷ درصد را پذیرفته بودند، بعدها خواستار غنیسازی صفر درصد شدند. این تغییرات مکرر موجب بیاعتمادی شد.»
وی افزود: «حق غنیسازی در ماده ۴ انپیتی برای همه کشورها به رسمیت شناخته شده و برجام نیز آن را تثبیت کرده است. این میتوانست مبنای خوبی برای توافق باشد. اما متأسفانه، دو روز پیش از دور ششم مذاکرات، آمریکا به ایران حمله کرد. در حالی که مذاکرات بسیار امیدبخش بود.»
ایران تسلیم فشار نخواهد شد
در پاسخ به تحلیلهایی مبنی بر تضعیف ایران، بقائی گفت: «این تصور اشتباه است. در دولت بایدن، ۹۹ درصد متن توافق نهایی شده بود، اما برخی کشورهای اروپایی با بروز ناآرامیهای داخلی در ایران، تصور کردند میتوانند فشار بیشتری وارد کنند. این محاسبه غلط بود و بار دیگر نشان داد برداشت آنها از ایران نادرست است.»
وی تأکید کرد: «ایران تحت هیچ شرایطی از مطالبات قانونی و مشروع خود چشمپوشی نخواهد کرد.»
بیاعتمادی عمیق میان ایران و آمریکا
در پاسخ به احتمال ازسرگیری گفتوگو با آمریکا، سخنگوی وزارت خارجه گفت: «ما از گفتوگو با هیچ طرفی واهمه نداریم، اما در میانه یک فرآیند دیپلماتیک مورد حمله قرار گرفتیم. این تجربه پرهزینه بود و اعتماد موجود را بهشدت آسیب زد.»
وی افزود: «هیچ اعتمادی میان ایران و آمریکا وجود ندارد و از ابتدا نیز دلیلی برای اعتماد به ایالات متحده نداشتیم.»
رفتار مسئولانه ایران در برابر خیانت دیپلماتیک
بقائی با اشاره به ضرورت وجود حداقلهای رفتاری در مذاکرات گفت: «ایران مسئولانه رفتار کرد و به دعوت برای مذاکره پاسخ مثبت داد، اما آمریکا با همراهی اسرائیل به تأسیسات هستهای ایران حمله کرد و به دیپلماسی خیانت کرد.»
انتقاد شدید از موضع صدراعظم آلمان
در پاسخ به پرسشی درباره روابط ایران و آلمان پس از جنگ، بقائی گفت: «اظهارات صدراعظم آلمان تأسفبار، اهانتآمیز و خشمبرانگیز بود. مردم ایران این سخنان را بهمثابه توجیه اقدامات تجاوزکارانه اسرائیل تلقی کردند. بهتر بود سکوت میکرد تا تصویر آلمان تخریب نشود.»
وی افزود: «آیا آلمان خود را بابت جانهای از دسترفته و خسارات وارده مسئول میداند؟ بیش از ۱۰۰۰ نفر کشته شدند. آیا این جنایتها به نیابت از آلمان انجام شد؟»
خاطره تلخ جنگ و نقش آلمان در تسلیح صدام
سخنگوی وزارت خارجه با اشاره به نقش آلمان در تأمین مواد لازم برای تولید سلاحهای شیمیایی در جنگ صدام علیه ایران گفت: «اظهارات صدراعظم، نمک پاشیدن روی زخمهای تاریخی بود. نسل جوان ایران با شنیدن این سخنان، بار دیگر به یاد نقش آلمان در آن دوران افتاد.»
سناریوی متفاوت در صورت اجرای اسنپبک
در پایان، بقائی درباره احتمال حذف آلمان از روند مذاکرات در صورت انقضای برجام گفت: «اگر با اسنپبک مواجه شویم، سناریوی کاملاً متفاوتی رقم خواهد خورد. بازگشت به شرایط پیش از ۲۰۰۶ محتمل است و همه گزینهها روی میز خواهد بود
